الشيخ أبو الفتوح الرازي

364

روض الجنان وروح الجنان في تفسير القرآن ( فارسي )

* ( وَزَكَرِيَّا ) * ، و هو زكريّا بن اذن ( 1 ) بن كيا و يحيى پسر او و عيسى پسر مريم ابنت عمران بن هاشم بن امون بن حرقيا . و الياس ، عبد اللَّه بن مسعود گفت : الياس نام ادريس است و او را دو نام بود - چنان كه يعقوب را اسرائيل گفتند ، و دگر مفسّران گفتند : الياس از فرزندان هارون بود و هو الياس بن نسر ( 2 ) بن فنحاص بن العيزار بن هارون بن عمران ، و اين قول درستتر است تا آيت بر نسق ( 3 ) باشد . آنگه گفت [ همه ] ( 4 ) از جملهء صالحان و نيكان بودند ، و در آيت دليل است بر آن كه حسن و حسين از فرزندان رسول ( 5 ) بودند لقوله تعالى : * ( وَمِنْ ذُرِّيَّتِه داوُدَ وَسُلَيْمانَ ) * - الى قوله : * ( وَزَكَرِيَّا وَيَحْيى وَعِيسى ) * ، عيسى را از فرزندان ابراهيم يا نوح خواند ( 6 ) و نسب او با ايشان از جهت مادر پيوست كه او پدر نداشت . عجب از نواصب كه ايشان روا دارند كه عيسى پسر نوح باشد با چند هزار سال كه از ميان ايشان است و زير و بالاى پنجاه پدر ، و روا ندارند كه حسن و حسين - عليهما السّلام ( 7 ) - فرزندان پيغمبر باشند و از ميان ايشان و پيغامبر - عليه السّلام - جز فاطمه بنت رسول اللَّه نيست ! و مذهب شافعى در اين آيت ( 8 ) موافق مذهب ماست در آن مسألهء فقهى كه : اگر مردى وقفى كند على اولاده و اولاد اولاده هل يدخل فيهم ولد البنت ام لا ، دختر زاده در آن وقف شود يا نه ؟ مذهب اهل البيت و مذهب شافعى آن است كه : داخل باشد در وقف ، و مذهب ابو حنيفه آن است كه نباشد . ابو حنيفه تمسّك كرد به قول شاعر كه گفت : ( 9 ) بنونا بنو ابنائنا و بناتنا بنوهنّ ابناء الرّجال الاباعد و شافعى تمسّك كرد به اين آيت و بقوله تعالى : فَقُلْ تَعالَوْا نَدْعُ أَبْناءَنا وَأَبْناءَكُمْ ( 10 ) ، و گفت حجّت من [ قويتر ] ( 11 ) از دو آيه محكم از حجّت ابو حنيفه از بيتى

--> ( 1 ) . اساس ، بم : ادن ، مج : آذر ، وز ، مت : آذر ، با توجه به لت تصحيح شد . ( 2 ) . مج ، وز ، مت : پسر ، مر : بسير ، طبرى : يسيء ، آلوسى ، يس ، كشف الاسرار : بشر . ( 3 ) . مج ، وز ، لت : فسق . ( 4 ) . اساس : ندارد ، با توجّه به مج افزوده شد . ( 5 ) . مج ، وز ، لت ، مل ، آف ، لت ، مر عليهما السّلام . ( 6 ) . آن : خوانند . ( 7 ) . اساس : عليهم السلام ، با توجه به مج تصحيح شد . ( 8 ) . مج ، وز ، مت شعر . ( 9 ) . مج ، وز ، مت ، مل ، لت ، مر : باب . ( 10 ) . سورهء آل عمران ( 3 ) آيهء 61 . ( 11 ) . اساس : ندارد ، با توجّه به مج افزوده شد ، آج ، لت : قويتر است .